वैधानिक वैयक्तिक आणि रोजगार वित्त
ग्रॅच्युइटी कॅल्क्युलेटर
पेमेंट ऑफ ग्रॅच्युइटी कायदा, १९७२ (१५/२६ नियम) किंवा नॉन-कव्हर नियमांनुसार (१५/३० नियम) तुमच्या ग्रॅच्युइटीची अचूक गणना करा. पात्रता, ७ महिन्यांचा राउंडिंग नियम आणि ₹२० लाखांची कर सूट मर्यादा तपासा.
🔒 १००% सुरक्षित व खाजगी: सर्व आकडेमोड तुमच्या ब्राउझरमध्ये Decimal.js द्वारे होते. तुमचे वेतन किंवा वैयक्तिक माहिती सर्व्हरवर सेव्ह किंवा ट्रॅक केली जात नाही.
सामान्य रोजगार परिस्थिती
प्रमाणित परिस्थिती निवडा किंवा तुमचे स्वतःचे वेतन आणि सेवा तपशील टाका:
१. रोजगार व्याप्ती आणि सेवा समाप्ती तपशील
ग्रॅच्युइटी नियम आणि नोकरी सोडण्याचे कारण निवडा:
१० किंवा अधिक कर्मचारी असलेल्या संस्था पेमेंट ऑफ ग्रॅच्युइटी कायदा १९७२ अंतर्गत येतात.
राजीनाम्यासाठी सलग किमान ५ वर्षे सेवा आवश्यक आहे; मृत्यू किंवा अपंगत्वावर ५ वर्षांची अट नाही.
२. अखेरचे पात्र वेतन
ग्रॅच्युइटी कायद्याच्या कलम २(s) नुसार ग्राह्य वेतन घटक टाका:
मूळ वेतन घटक (वैधानिक ग्रॅच्युइटी व्याख्येनुसार अनिवार्य).
महागाई भत्ता असल्यास टाका (खाजगी क्षेत्रात सामान्यतः ₹०).
विक्री उलाढालीवरील निश्चित कमिशन (एचआरए आणि इतर भत्ते वगळले जातात).
३. सेवेचा कालावधी (कार्यकाळ)
सलग सेवेचा कालावधी नोंदवा:
ग्रॅच्युइटी पात्रता आणि रक्कम सारांश
₹2,76,923
Eligible: Has completed 7 years of continuous service, satisfying the statutory 5-year threshold under Section 4(1).
8 Years
₹2,308/day
₹2,76,923
₹20,00,000
(15 / 26) × Qualifying Monthly Wage (₹60000) × Effective Service (8 years)
सविस्तर ग्रॅच्युइटी गणना तक्ता
| गणना तपशील | मूल्य / वैधानिक आधार |
|---|---|
| Basic Monthly Salary | ₹60,000 |
| Dearness Allowance (DA) | ₹0 |
| Total Qualifying Monthly WageComponents recognized under Section 2(s) of Payment of Gratuity Act. | ₹60,000 |
| Service Tenure Recorded | 7 years, 8 months |
| Effective Service Count for GratuityFraction > 6 months rounded up to full year under Section 4(2). | 8 years |
| Formula Applied | (15 / 26) × Qualifying Monthly Wage (₹60000) × Effective Service (8 years) |
| Computed Raw Gratuity | ₹2,76,923 |
| Statutory Ceiling CapMaximum tax-exempt limit under Section 4(3) POGA and Sec 10(10) Income-tax Act. | ₹20,00,000 |
| Net Payable Gratuity | ₹2,76,923 |
| Tax-Exempt Portions (Sec 10(10)) | ₹2,76,923 |
💡 भारतात ग्रॅच्युइटी गणना (पेमेंट ऑफ ग्रॅच्युइटी कायदा, १९७२)
ग्रॅच्युइटी कशी मोजली जाते?
कायद्यांतर्गत येणाऱ्या संस्थांसाठी, प्रत्येक पूर्ण वर्षासाठी किंवा ६ महिन्यांपेक्षा जास्त कालावधीसाठी १५ दिवसांचे वेतन दिले जाते. महिन्यातील २६ कामकाजाचे दिवस धरले जातात: ग्रॅच्युइटी = (१५ / २६) × (मूळ वेतन + DA) × सेवा वर्षे. कायद्याबाहेरील संस्थांसाठी १५/३० सूत्र वापरले जाते.
उदाहरणासह गणना
एका कर्मचाऱ्याचे मूळ मासिक वेतन ₹६०,००० असून त्याने ७ वर्षे ८ महिने काम केले असल्यास: ८ महिने हे ६ महिन्यांपेक्षा जास्त असल्याने सेवा ८ वर्षे धरली जाते. गणना: (१५ / २६) × ₹६०,००० × ८ = ₹२,७६,९२३. ही रक्कम ₹२० लाखांच्या आत असल्याने पूर्णपणे करमुक्त आहे.
⚠️ वैधानिक सूचना
हे कॅल्क्युलेटर पेमेंट ऑफ ग्रॅच्युइटी कायदा १९७२ आणि आयकर कायदा कलम १०(१०) वर आधारित मार्गदर्शक आहे. हा कायदेशीर सल्ला नसून प्रत्यक्ष देय रक्कम कंपनीच्या नोंदीनुसार ठरेल.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
- ग्रॅच्युइटी मिळण्यासाठी ५ वर्षे सलग सेवा आवश्यक आहे का?
- होय, कलम ४(१) नुसार एकाच संस्थेत किमान ५ वर्षे सलग सेवा पूर्ण करणे अनिवार्य आहे. मात्र कर्मचाऱ्याचा मृत्यू किंवा कायमचे अपंगत्व आल्यास ५ वर्षांची अट शिथिल केली जाते.
- ७ महिन्यांचा सेवा राउंडिंग नियम कसा काम करतो?
- कायद्याच्या कलम ४(२) नुसार ६ महिन्यांपेक्षा जास्त (म्हणजेच ७ महिने किंवा त्याहून अधिक) सेवेचा काळ पुढील पूर्ण वर्ष मानला जातो. उदा. ५ वर्षे ७ महिने सेवा ६ वर्षे मानली जाते, तर ५ वर्षे ६ महिने सेवा ५ वर्षे मानली जाते.
- करमुक्त ग्रॅच्युइटीची कमाल मर्यादा किती आहे?
- २०१८ च्या सुधारणा कायद्यानुसार आणि सीबीडीटीच्या अधिसूचनेनुसार खाजगी कर्मचाऱ्यांसाठी कलम १०(१०) अंतर्गत कमाल ₹२०,००,००० (₹२० लाख) पर्यंतची ग्रॅच्युइटी पूर्णपणे करमुक्त आहे. यापुढील रक्कम पगारात जोडून कर आकारला जातो.
- एचआरए, बोनस आणि भत्ते गणनेत का धरले जात नाहीत?
- ग्रॅच्युइटी कायद्याच्या कलम २(s) नुसार केवळ मूळ वेतन (Basic) आणि महागाई भत्ता (DA) यांनाच वेतन मानले जाते. एचआरए, बोनस, कमिशन आणि इतर भत्ते कायद्यानुसार स्पष्टपणे वगळले आहेत.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
ग्रॅच्युइटी मिळण्यासाठी ५ वर्षे सलग सेवा आवश्यक आहे का?
होय, कलम ४(१) नुसार एकाच संस्थेत किमान ५ वर्षे सलग सेवा पूर्ण करणे अनिवार्य आहे. मात्र कर्मचाऱ्याचा मृत्यू किंवा कायमचे अपंगत्व आल्यास ५ वर्षांची अट शिथिल केली जाते.
७ महिन्यांचा सेवा राउंडिंग नियम कसा काम करतो?
कायद्याच्या कलम ४(२) नुसार ६ महिन्यांपेक्षा जास्त (म्हणजेच ७ महिने किंवा त्याहून अधिक) सेवेचा काळ पुढील पूर्ण वर्ष मानला जातो. उदा. ५ वर्षे ७ महिने सेवा ६ वर्षे मानली जाते, तर ५ वर्षे ६ महिने सेवा ५ वर्षे मानली जाते.
करमुक्त ग्रॅच्युइटीची कमाल मर्यादा किती आहे?
२०१८ च्या सुधारणा कायद्यानुसार आणि सीबीडीटीच्या अधिसूचनेनुसार खाजगी कर्मचाऱ्यांसाठी कलम १०(१०) अंतर्गत कमाल ₹२०,००,००० (₹२० लाख) पर्यंतची ग्रॅच्युइटी पूर्णपणे करमुक्त आहे. यापुढील रक्कम पगारात जोडून कर आकारला जातो.
एचआरए, बोनस आणि भत्ते गणनेत का धरले जात नाहीत?
ग्रॅच्युइटी कायद्याच्या कलम २(s) नुसार केवळ मूळ वेतन (Basic) आणि महागाई भत्ता (DA) यांनाच वेतन मानले जाते. एचआरए, बोनस, कमिशन आणि इतर भत्ते कायद्यानुसार स्पष्टपणे वगळले आहेत.